Phó thủ tướng: Giáo dục đại học Việt Nam ở đâu trong 10-20 năm tới?

Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chỉ đạo những nội dung quan trọng tại Hội nghị giáo dục ĐH năm 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức ở Trường ĐH Nguyễn Tất Thành (TP.HCM) sáng nay, 1.10.

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đặc biệt nhấn mạnh đến vị thế, năng lực của giáo dục ĐH Việt Nam trong 10-20 năm tới. 

ẢNH: H.N

Đừng để rơi vào tình trạng đào tạo hôm nay cho yêu cầu của ngày hôm qua

Phó thủ tướng nhận định: "Nhiều nước có quy mô dân số nhỏ hơn Việt Nam rất nhiều nhưng đã xây dựng được những trường ĐH thuộc nhóm hàng đầu thế giới. Vấn đề không chỉ là thứ hạng, mà là vì sao chúng ta chưa hình thành được những ĐH có năng lực đào tạo, nghiên cứu, thu hút nhân tài và tạo ra tri thức hàng đầu thế giới? Đây là câu hỏi mà Bộ GD-ĐT và mỗi cơ sở giáo dục ĐH phải nghiêm túc suy nghĩ và trả lời bằng kết quả thực tế".

Theo Phó thủ tướng, yêu cầu này càng cấp thiết khi trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số và thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh. Nếu các trường không chủ động đổi mới thì rất dễ rơi vào tình trạng đào tạo hôm nay cho yêu cầu của ngày hôm qua. Vì vậy, phải chủ động đánh giá thẳng thắn từ chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo, phương pháp dạy và học đến cách thi, kiểm tra, đánh giá.

"Trong bối cảnh đó, cũng phải đổi cách nhìn về thành công của giáo dục ĐH. Không thể chỉ đo bằng số trường, số ngành, số người học, số công bố hay thứ hạng. Thước đo cuối cùng phải là chất lượng và đóng góp thực: người học có năng lực và khả năng thích ứng; đội ngũ có sản phẩm và đóng góp; nghiên cứu tạo ra tri thức, công nghệ và giải quyết được những vấn đề của thực tiễn", Phó thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh.

Vì vậy, Phó thủ tướng chỉ đạo chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” phải được cụ thể hóa bằng hành động: tự chủ đi cùng trách nhiệm; đầu tư đi cùng sản phẩm; nghiên cứu đi cùng ứng dụng; chính sách phải thực sự đi vào nhà trường, lớp học và phòng thí nghiệm. 

"Mục tiêu của chúng ta là vừa nâng mặt bằng chất lượng của toàn hệ thống, vừa hình thành được một số cơ sở, lĩnh vực đủ năng lực dẫn dắt và cạnh tranh quốc tế", Phó thủ tướng cho biết.

6 nhiệm vụ trọng tâm

Với tinh thần đó, Phó thủ tướng đề nghị Bộ GD-ĐT và các trường ĐH tập trung vào 6 nhiệm vụ trọng tâm.

ẢNH: H.N

Thứ nhất, chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực hiện và tạo kết quả cụ thể, thực chất. Bộ GD-ĐT tập trung tổ chức thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, luật Giáo dục ĐH, Chiến lược phát triển giáo dục ĐH và các cơ chế, chính sách đã ban hành; chủ động phát hiện vướng mắc từ thực tiễn để xử lý hoặc đề xuất xử lý kịp thời. 

Thứ hai, tập trung sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục ĐH trên cơ sở chất lượng, sứ mạng, nhu cầu phát triển ngành, vùng, khả năng liên kết và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Không sáp nhập cơ học, nhưng cũng không duy trì kéo dài những cơ sở yếu kém, không bảo đảm chất lượng. Tập trung đầu tư một số cơ sở có tiềm năng để đầu tư đủ mạnh, tạo điều kiện hình thành những ĐH, lĩnh vực và nhóm nghiên cứu có khả năng dẫn dắt, cạnh tranh quốc tế, có cơ chế cạnh tranh, đánh giá và sàng lọc; đồng thời nâng chuẩn toàn hệ thống.

Thứ ba, lấy chất lượng làm yêu cầu xuyên suốt, thực hiện quản trị chất lượng theo kết quả đầu ra.

Thứ tư, giáo dục ĐH phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực tinh hoa và nhân tài cho tương lai.

Thứ năm, đưa các trường ĐH thực sự trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ.

Thứ sáu, tạo đột phá trong quản trị bằng dữ liệu, chuyển đổi số và chủ động thích ứng với trí tuệ nhân tạo. Bộ GD-ĐT phải xây dựng hệ thống dữ liệu giáo dục ĐH “đúng, đủ, sạch, thống nhất, dùng chung”; khắc phục tình trạng một chỉ tiêu có nhiều cách hiểu, nhiều số liệu khác nhau. 

Đặc biệt, trước tác động rất nhanh của AI, Phó thủ tướng yêu cầu các trường phải chủ động rà soát chuẩn đầu ra, chương trình, phương pháp dạy học, thi và đánh giá; giúp người học có năng lực sử dụng AI nhưng vẫn bảo đảm tư duy độc lập, khả năng kiểm chứng, sáng tạo và trách nhiệm.