Từ 2050, Việt Nam có quy mô dân số siêu già

Theo phương án trung bình, VN bắt đầu thời kỳ dân số già từ năm 2034, khi tỷ trọng dân số từ 65 tuổi trở lên đạt 14%. Giai đoạn từ 2034 - 2036, VN vừa có cơ cấu dân số vàng đồng thời cũng bước vào thời kỳ dân số già. Thời kỳ này được dự báo kéo dài trong vòng 15 năm (2034 - 2049). Sau giai đoạn này, từ 2050 - 2074, VN được dự báo sẽ có cơ cấu dân số siêu già tương ứng với tỷ trọng dân số từ 65 tuổi trở lên chiếm trên 21%.

Trong 10 năm (2024 - 2034), nhóm dân số ở độ tuổi cần sự chăm sóc đặc biệt (80 tuổi trở lên) của VN tăng từ 2 triệu người năm 2024 lên 3,3 triệu người năm 2034. Trong suốt 50 năm thời kỳ dự báo (2024 - 2074), dân số người cao tuổi từ 80 trở lên tăng khoảng 8 lần.

ẢNH: TUẤN MINH

Thiếu hụt bác sĩ chuyên ngành lão khoa

Theo Cục Dân số, tốc độ già hóa dân số nhanh dẫn đến tình trạng quá tải ở các bệnh viện và cơ sở y tế, khi số lượng người bệnh tăng lên mà khả năng đáp ứng về nhân lực và trang thiết bị còn hạn chế. Việc thiếu hụt các bác sĩ chuyên ngành lão khoa và dịch vụ chăm sóc dài hạn cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi VN phải đầu tư nhiều hơn vào đào tạo và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế dành cho người cao tuổi.

Theo số liệu cập nhật của Cục Quản lý khám chữa bệnh, đến 2025 cả nước có 1.718 bệnh viện đa khoa (trong đó có 1.334 bệnh viện công lập). Để tổ chức 1 khoa lão khoa cần có quy mô 10% tổng số giường bệnh kế hoạch của bệnh viện (tối thiểu từ 30 giường trở lên); nhân lực ít nhất cần 0,2 bác sĩ/giường bệnh. Bộ Y tế ước tính cần có ít nhất 6 bác sĩ/khoa lão tại 1.334 bệnh viện đa khoa công lập, tương đương 8.004 bác sĩ. Chi phí đào tạo chuyên khoa lão ước tính 37 triệu đồng/năm, đào tạo trong 2 năm. Do đó, tổng kinh phí đào tạo ước khoảng 592 tỉ đồng/2 năm, để có đủ nhân lực cơ bản.

Nhiều người trải qua 10 năm cuối đời trong tình trạng sức khỏe kém

Trả lời phỏng vấn Thanh Niên, TS Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại VN, cho rằng giống như nhiều quốc gia khác, VN đang trải qua sự thay đổi sâu sắc khi ngày càng có nhiều người sống thọ hơn, do tác động của nhiều yếu tố xã hội và kinh tế đan xen. Tuổi thọ trung bình hiện nay đã đạt 74,7 tuổi, cao hơn 50% so với năm 1950. Đây rõ ràng là một tín hiệu rất đáng mừng, bà nhấn mạnh.

Tuy nhiên, không phải tất cả người cao tuổi đều đang có sức khỏe tốt, và VN là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới. Theo TS Angela Pratt, chúng ta đang chứng kiến gánh nặng ngày càng gia tăng của các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi mạn tính.

"Vì vậy, nhiều người phải trải qua 10 năm cuối đời trong tình trạng sức khỏe kém. Những yếu tố này vừa đặt ra yêu cầu phải chuẩn bị hệ thống y tế để đáp ứng những nhu cầu đặc thù của người cao tuổi, vừa mở ra cơ hội cho những ý tưởng mới, dịch vụ mới và sự phát triển xã hội tốt hơn", TS Angela Pratt nói.

"Cần một sự chuyển hướng chiến lược sang "già hóa khỏe mạnh". Mục tiêu cần hướng tới là hỗ trợ người dân duy trì sức khỏe khi tuổi cao hơn, qua đó có thể sống ngoài các cơ sở chăm sóc dài hạn lâu nhất có thể. Trong bối cảnh đó, các định hướng chính sách của VN đang phù hợp với các khuyến nghị của WHO. Nghị quyết 72 đưa ra một tầm nhìn rõ ràng: VN cần chuyển từ điều trị bệnh sang phòng bệnh, với hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu vững mạnh hơn và tập trung vào sức khỏe trong suốt vòng đời", Trưởng đại diện WHO tại VN chia sẻ.