Vay 10 triệu đồng, trả 140 triệu đồng:: Cảnh giác bẫy 'vay tiền nhanh, không thế chấp'

Khoản vay nhỏ thành món nợ lớn

Anh Lê Tuấn Minh (33 tuổi, ngụ P.Linh Xuân, TP.HCM) thừa nhận đã dính vào vay nặng lãi gần nửa năm. Cuối tháng 2.2026, do thiếu tiền sinh hoạt, anh liên hệ số điện thoại trên tờ giấy quảng cáo cho vay tiền góp dán gần nơi làm việc tại Khu chế xuất Linh Trung 2. Thủ tục khá đơn giản, chỉ cần cung cấp bằng lái xe, CCCD và thẻ ATM.

ẢNH: THANH NAM

Anh thỏa thuận vay 10 triệu đồng, nhưng sau khi trừ "tiền cà phê", "tiền cắt cò" 10% cùng tiền góp ngày đầu và ngày cuối, số tiền thực nhận chỉ còn 8 triệu đồng. Mỗi ngày anh phải góp 500.000 đồng trong 24 ngày. "Góp được khoảng nửa dây thì tôi không còn khả năng xoay tiền. Tôi xin đảo dây, vay lại. Rồi cứ thế lãi mẹ đẻ lãi con. Ban đầu chỉ nhận 8 triệu đồng nhưng sau đó tôi đã trả hơn 140 triệu đồng", anh kể.

Theo anh Minh, mỗi ngày tan ca đều có người chờ trước cổng công ty để thu tiền. Những ngày chưa xoay tiền kịp, anh liên tục nhận cuộc gọi thúc giục, thậm chí đe dọa.

"Có thời điểm tôi bỏ số điện thoại, xóa tài khoản mạng xã hội, bỏ luôn công việc ổn định là tổ trưởng chuyền may ở một công ty rồi đi trốn ở miền Tây gần một tháng. Sau đó được người thân động viên, tôi nói thật với gia đình và được hỗ trợ trả nợ. Nhờ vậy, tôi thoát cảnh vay nặng lãi từ cuối tháng 8.2026 và đang tìm việc mới", anh cho biết.

Chị Trần Thị Mỹ Vinh (28 tuổi, làm việc trên đường Dương Đình Cúc, xã Tân Nhựt, TP.HCM), thì ta thán chuyện chồng chị dính vào vay nặng lãi. Theo chị Vinh, chồng chị có công việc ổn định, thu nhập khá cao nhưng do tham gia chơi cờ bạc nên vay tiền ở nhiều nơi, từ các ứng dụng cho vay đến những khoản vay nặng lãi bên ngoài.

"Vì bị đòi nợ liên tục, thường xuyên bị hù dọa khi thanh toán lãi không đúng hạn, chồng tôi bế tắc và có những ý định không tỉnh táo. Gia đình, người thân, bạn bè đã cùng nhau chạy vạy, mượn tiền, gom góp gần 500 triệu đồng để trả vào giữa tháng 9", chị chia sẻ.

Theo thượng tá, tiến sĩ Đào Trung Hiếu, chuyên gia tội phạm học, thành viên Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, có một điểm giao rất nguy hiểm giữa nhu cầu tiền gấp, thu nhập chưa ổn định và khả năng vay quá dễ dàng trên môi trường số.

"Khi chịu áp lực tài chính, người ta thường ưu tiên giải quyết khó khăn trước mắt hơn là tính toán hậu quả dài hạn. Nhiều người biết lãi cao nhưng vẫn tự trấn an: "chỉ vay lần này", "vài hôm nữa có tiền sẽ trả". Trong khi đó, các lời mời vay nhanh, không thế chấp, giải ngân tức thời lại đánh trúng tâm lý cần tiền ngay. Đáng lo là công nghệ đã rút ngắn khoảng cách từ lúc muốn vay đến lúc nhận được tiền, nhưng hậu quả của một quyết định vài phút có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm", ông Hiếu phân tích về những yếu tố tâm lý, xã hội khiến một bộ phận người trẻ quyết định vay tiền dù biết suất rất cao.

Cái bẫy nguy hiểm nhất không chỉ là lãi suất cao

Theo ông Hiếu, vòng xoáy nợ nần của những người vay nặng lãi thường bắt đầu rất đơn giản. Vay vài triệu đồng để giải quyết một nhu cầu trước mắt, đến hạn không trả được, người vay phải tìm khoản vay mới để trả khoản cũ. Từ đó hình thành chuỗi vay mới để trả nợ cũ và lại phát sinh thêm lãi, phí để tiếp tục vay. Ranh giới nguy hiểm nhất là khi một người trở nên không phải vay để phục vụ cuộc sống mà phải sống để xoay tiền trả nợ.

ẢNH: NVCC

"Những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý là: có nhiều khoản vay cùng lúc, vay chỗ này trả chỗ khác, chỉ đủ tiền trả lãi, thường xuyên gia hạn, cầm cố tài sản, vay bạn bè với nhiều lý do khác nhau, giấu gia đình, né điện thoại và liên tục tìm nguồn vay mới. Phải vay thêm chỉ để trả nợ cũ là tín hiệu rất rõ cho thấy vòng xoáy nợ đã hình thành", chuyên gia tội phạm học phân tích thêm về những dấu hiệu cho thấy người vay nặng lãi đang sa vào vòng xoáy nợ nần.

Theo thượng tá Lê Mạnh Hà, Trưởng công an xã Hiệp Phước, TP.HCM, tình trạng cho vay nặng lãi hiện đã giảm cơ bản. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp tìm đến các khoản vay nặng lãi thông qua các app. "Đáng chú ý, nhiều trường hợp ý thức cảnh giác kém bị đối tượng lừa đảo qua mạng hướng dẫn thực hiện thủ tục vay tiền trên các app cho vay trực tuyến và bị lừa mất tiền", ông Hà nói.

Thượng tá Lê Mạnh Hà khuyến cáo: "Cần cảnh giác với bẫy tín dụng đen. Vì để được vay tiền, người vay tiền qua mạng phải chia sẻ danh bạ điện thoại và danh bạ tài khoản mạng xã hội, cũng như cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản qua mạng…; từ đó có nguy cơ bị lộ lọt bí mật cá nhân, bị đối tượng khống chế, bôi nhọ danh dự, khủng bố tinh thần nếu không trả tiền…".

Với những ai đã lỡ vay với lãi suất bất thường hoặc bị đe dọa, ông Hà hướng dẫn: "Nếu có tài liệu chứng minh thì làm đơn gửi tới cơ quan công an giải quyết".

Còn theo thượng tá, tiến sĩ Đào Trung Hiếu, khi người vay tín dụng đen mất khả năng thanh toán, vấn đề không còn thuần túy là tiền bạc. Áp lực đòi nợ, đe dọa, bôi nhọ, gây sức ép với người thân có thể đẩy người vay vào trạng thái hoảng loạn và tìm mọi cách kiếm tiền. Từ đây xuất hiện nguy cơ "chuyển hóa vai trò".

"Một người ban đầu là nạn nhân của tín dụng đen có thể gian dối để vay tiền, cầm cố tài sản không thuộc sở hữu, chiếm dụng tiền của cơ quan, tìm đến cờ bạc để "gỡ", hoặc bị lôi kéo tham gia những hành vi trái pháp luật để có tiền trả nợ. Khi đó, nợ nần đã trở thành một yếu tố thúc đẩy nguy cơ phát sinh tội phạm", ông Hiếu phân tích.

Theo ông Hiếu, cần can thiệp ngay khi phát hiện người vay bắt đầu vay khoản mới để trả khoản cũ. Gia đình cần giúp họ nói thật và thống kê toàn bộ các khoản nợ, ngăn việc vay mới để đảo nợ và tìm giải pháp tài chính cũng như pháp lý phù hợp. Nhà trường cần trang bị kỹ năng quản trị tài chính, nhận diện tín dụng đen cho học sinh, sinh viên.

"Nếu xuất hiện việc đe dọa, cưỡng ép, làm nhục, hủy hoại tài sản hoặc hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cần lưu giữ chứng cứ và trình báo cơ quan chức năng", ông Hiếu nói và nhấn mạnh: "Theo tôi, cái bẫy nguy hiểm nhất của vay nặng lãi không chỉ là lãi suất cao, mà là khả năng biến một khó khăn tài chính nhất thời thành sự lệ thuộc lâu dài, rồi từ áp lực trả nợ đẩy một người từ vị trí nạn nhân đến nguy cơ trở thành người vi phạm pháp luật".